Çölleşme Nedir? Kuraklıktan Farkı ve Risk Bölgeleri
Çölleşme, adı yüzünden en çok yanlış anlaşılan çevre kavramlarından biri. Sözcük kum tepelerinin ilerlediği bir görüntü çağrıştırıyor; gerçekte anlatılan şey çok daha sessiz ve çok daha…
Son yazılar
Alçak ve Yüksek Basınç Nedir? Havayı Nasıl Belirler?
Hava haritalarındaki iç içe geçmiş halkalar ve ortalarındaki harfler, hava tahmininin en temel bilgisini taşır. O halkaların ne anlattığı anlaşıldığında, tahminin neden öyle olduğu da anlaşılır.…
Atmosfer Katmanları Nelerdir? Özellikleri ve Sınırları
Atmosferi katmanlara ayıran şey içindeki gazların değişmesi değildir; alt seksen kilometrede bileşim kabaca aynıdır. Ayrımı yapan ölçüt tek bir sorudur: yukarı çıkıldıkça sıcaklık artıyor mu, azalıyor…
Sera Etkisi Nasıl Çalışır? Doğal ve Yapay Ayrımı
“Sera etkisi” çoğu zaman kötü bir şeymiş gibi anılır. Oysa bu etki olmasaydı gezegen buz tutmuş bir kaya olurdu. Asıl mesele etkinin kendisi değil, ne kadar…
Ozon Tabakası Nedir? Delik Sorunu Ne Durumda?
Ozon tabakası, 1980’lerin en çok konuşulan çevre sorunuydu. Bugün gündemden düşmesinin nedeni sorunun unutulması değil — büyük ölçüde çözülmüş olması. Bu, çevre tarihinde ender rastlanan bir…
Jet Akımları Nedir? Hava Olayları ve Uçuş Süreleri
Yer yüzeyinden dokuz-on kilometre yukarıda, gözle görülmeyen ama etkisi her gün hissedilen nehirler akıyor. Hava tahmininde “sistem geliyor” denen şeyin nereden nereye gideceğini büyük ölçüde bunlar…
El Niño ve La Niña Nedir? Pasifik’in İklim Salıncağı
Pasifik Okyanusu’nun ortasında olan bir şey, Avustralya’da kuraklık, Peru’da sel, Doğu Afrika’da mahsul kaybı yaratabiliyor. Bu bağlantının adı El Niño — ve aslında bir salıncağın iki…
Yüksek Dağ İklimi Nedir? Yükselti ve Bitki Kuşakları
Aynı enlemde, birbirine yakın iki nokta bambaşka iklimlere sahip olabilir — tek koşulla: aralarında yükselti farkı varsa. Dağ iklimi, coğrafyanın dikey eksende işlediği yerdir. Kısaca: Yüksek…
Bozkır Nedir? Stepte Neden Ağaç Yetişmez?
İç Anadolu’dan geçerken görülen o uçsuz bucaksız, yazın sararmış, ağaçsız arazi çoğu zaman “çorak” diye nitelenir. Oysa bozkır bir yoksunluk hâli değil, kendine özgü kuralları olan…
Karasal İklim Nedir? Türkiye’deki Görünümü
Türkiye üç yanı denizlerle çevrili bir yarımada. Buna rağmen iç bölgelerinde yazın kırk dereceye yaklaşan sıcaklar, kışın eksi yirmilere inen soğuklar görülür. Bu görünürdeki çelişkinin açıklaması…
Muson İklimi Nedir? Mevsimlik Rüzgârın Döngüsü
“Muson” denince akla önce sağanak yağmur gelir. Oysa sözcüğün kendisi mevsim anlamına gelen bir kökten türemiştir ve anlattığı şey yağış değil, rüzgârın yönünü mevsimlik olarak değiştirmesidir.…
Su Döngüsü Nasıl İşler? Adımları ve İnsan Etkisi
Su döngüsü okulda öğretilen ilk sistemlerden biri: deniz buharlaşır, bulut olur, yağmur yağar, nehir denize döner. Doğru ama fazlasıyla basitleştirilmiş. Gerçek döngü tek bir halka değil,…
Nehirler Neden Kıvrılarak Akar? Menderes Oluşumu
Haritada bir ovayı geçen nehre bakın: neredeyse hiçbiri düz akmaz. Bu, arazinin engebesinden değil, akan suyun kendi davranışından kaynaklanır. Kısaca: Nehirler doğru çizgide akmaz çünkü hiçbir…