Van Gölü Neden Sodalı? Kapalı Havza ve Tek Balık
Türkiye’nin en büyük gölü, aynı zamanda dünyanın en büyük sodalı gölüdür. Van’ı anlatmak için önce bu gölün nasıl oluştuğunu anlatmak gerekir — çünkü gölün kimyası, bölgenin…
Yazılar
Sayfa 3 / 30
Ani Neden Terk Edildi? Kars ve Sınırdaki Şehir
Kuzeydoğu Anadolu’da, yüksek bir yayla üzerinde kurulmuş bir şehir. Kars, hem terk edilmiş bir ortaçağ başkentine hem de Anadolu’da eşi az bulunan bir kent dokusuna ev…
Erzurum Neden Bu Kadar Soğuk?
Doğu Anadolu’da, geniş bir ovanın ortasında kurulmuş bir şehir. Erzurum denince akla ilk gelen şey soğuktur ve bunun nedeni tek değil, üç katmanlıdır. Kısaca: Erzurum’un soğuğunun…
Selimiye’nin Kubbesi Nasıl Ayakta Duruyor?
Trakya’da, üç nehrin birleştiği ovada kurulmuş bir şehir. Edirne hem Osmanlı’nın ikinci başkenti hem de klasik Osmanlı mimarisinin doruk noktası sayılan yapının bulunduğu yerdir. Kısaca: Selimiye’nin…
Bursa Nasıl Büyüdü? Külliye Yöntemi ve İpek
Uludağ’ın kuzey eteğinde, verimli bir ovaya bakan bir şehir. Bursa’nın Osmanlı tarihindeki yeri bilinir; asıl ilginç olan ise şehrin nasıl büyüdüğüdür. Kısaca: Bursa’nın büyümesi kendiliğinden olmadı:…
Konya Ovası Neden Kapalı Havza? Su, Tuz ve Çatalhöyük
Türkiye’nin yüzölçümü bakımından en büyük ili, aynı zamanda tahıl üretiminin merkezi. Konya’yı hem tarımıyla hem sorunlarıyla anlamak için önce suyun nereye gittiğine — daha doğrusu gitmediğine…
Diyarbakır Surları Neden Siyah? Bazalt ve Hevsel
Dicle Nehri’nin kıyısında, geniş bir bazalt platosunun kenarında kurulmuş bir şehir. Diyarbakır’ın en bilinen özelliği surlarıdır — ve bu surların rengi bile şehrin coğrafyasını anlatır. Kısaca:…
Mardin Evleri Neden Bu Kadar İşlemeli?
Mezopotamya ovasına tepeden bakan bir yamaçta, tek bir taşın rengiyle kurulmuş bir şehir. Mardin’in görüntüsünü açıklamak için önce jeolojisine bakmak gerekir. Kısaca: Mardin’in cephelerindeki ince taş…
Göbeklitepe Neyi Değiştirdi? Şanlıurfa’nın Tepeleri
Şanlıurfa, Güneydoğu Anadolu’da, Mezopotamya ovasının kuzey kenarında bir şehir. Son otuz yılda adı, dünya arkeolojisinin en çok tartışılan buluntularından biriyle anılır oldu. Kısaca: Göbeklitepe’nin önemi yaşından…
Gaziantep Mutfağı Neden Bu Kadar Zengin?
Türkiye’nin güneydoğusunda, Suriye sınırına yakın bir sanayi ve ticaret şehri. Gaziantep denince akla mutfak gelir — ama bu ünün nedenleri genellikle yanlış yerde aranır. Kısaca: Gaziantep’in…
Uruguay: Küçük Ülkenin Erken Reformları
Güney Amerika’nın güneydoğusunda, iki büyük komşu arasında sıkışmış küçük bir ülke. Uruguay’ın ilgi çekiciliği ölçeğinden değil, erken davranmasından gelir. Kısaca: Uruguay nüfusu üç buçuk milyon civarında…
Panama Kanalı Neden Kilitli? Su, Sivrisinek ve Devlet
Kuzey ve Güney Amerika’yı birleştiren en dar noktada, seksen kilometrelik bir kara şeridi. Panama’nın hem varlığı hem ekonomisi bu darlıkla açıklanır. Kısaca: Panama, bir kanal projesi…
Pasifik Ada Devletleri Neyle Geçiniyor? Fiji
Güney Pasifik’te, üç yüzden fazla adadan oluşan bir ülke. Fiji’yi anlatmak, aynı zamanda bütün Pasifik ada devletlerinin ortak sorununu anlatmaktır. Kısaca: Fiji’nin kara alanı küçük —…
Dünyada En Çok Dil Hangi Ülkede Konuşulur?
Avustralya’nın kuzeyinde, dünyanın en büyük ikinci adasının doğu yarısı. Papua Yeni Gine, insan çeşitliliği bakımından gezegendeki en yoğun yerdir. Kısaca: Cevap Papua Yeni Gine: ülkede sekiz…
İnsanın Yerleştiği Son Yer: Yeni Zelanda
Güney Pasifik’te, en yakın büyük komşusundan iki bin kilometre uzakta iki ana ada. Yeni Zelanda’nın hem doğası hem tarihi, bu uzaklıkla açıklanır. Kısaca: Yeni Zelanda, insanın…
Küba: Şeker Adası ve “Özel Dönem”
Karayipler’in en büyük adası. Küba’nın ekonomik tarihi, tek ürüne bağımlılığın ne anlama geldiğini gösteren belirgin bir örnektir. Kısaca: Küba’nın ekonomisi yüzyıllar boyunca tek bir ürüne bağlıydı:…
Ordusunu Kaldıran Ülke: Kosta Rika
Orta Amerika’da, iki okyanus arasında daralan kara şeridinin üzerinde küçük bir ülke. Kosta Rika’yı ilgi çekici kılan şey büyüklüğü değil, aldığı birkaç sıra dışı karardır. Kısaca:…