Plato ile Ova Arasındaki Fark Nedir?
Coğrafya derslerinde ezberlenen ama çoğu zaman yanlış hatırlanan bir ayrım bu. Yaygın tanım “plato yüksektir, ova alçaktır” biçimindedir — oysa Türkiye’de bu ölçüt doğrudan yanlış sonuç…
Yazılar
Sayfa 9 / 30
Kumul Nasıl Oluşur? Barkan, Yıldız ve Parabolik Kumullar
Kumul, çöllerin simgesi hâline gelmiş bir yer şekli. Oysa hem çölle sınırlı değildir — Türkiye kıyılarında da bulunur — hem de çöllerin çoğunda görülmez. Nasıl oluştuğunu…
Falez Nedir? Kıyı Aşınması ve Deniz Kulesi Nasıl Oluşur?
Deniz kıyısında dimdik yükselen kaya duvarları — falezler ya da yalıyarlar — doğanın en görünür aşınma laboratuvarlarıdır. Burada değişimin hızı jeolojik değil, insan ömrüyle ölçülebilecek düzeydedir.…
Buzullar Araziyi Nasıl Şekillendirir? Sirk, U Vadi ve Moren
Türkiye’de bugün buzul, yalnızca birkaç yüksek dağın zirvesinde kalmış küçük kütlelerden ibaret. Oysa Doğu Anadolu ve Toroslar’ın yüksek kesimlerinde buzulların açtığı vadiler, oydukları çukurlar ve bıraktıkları…
Obruk Nedir? Konya Ovası’nda Neden Hızla Artıyor?
Bir tarlanın ortasında bir gecede beliren onlarca metre çapındaki çukurlar, son yıllarda Konya çevresinden gelen tanıdık görüntüler hâline geldi. Bu çukurlar yeni bir doğa olayı değil…
Mağaralar Nasıl Oluşur? Sarkıt ve Dikit Farkı
Mağara, çoğu zaman bir “boşluk” olarak düşünülür. Oysa çoğu mağara, kayanın kimyasal olarak eritilip taşınmasıyla açılmış bir hacimdir — ve o eriyen kaya, sonradan aynı mağarayı…
Traverten Nasıl Oluşur? Pamukkale’nin Hikâyesi
Pamukkale fotoğraflarında görülen basamaklı beyaz havuzlar, kar ya da tuz değildir. Hepsi kireçtir — ve oraya bir nehir tarafından değil, yerin altından çıkan sıcak su tarafından…
Peribacaları Nasıl Oluşur? Kapadokya’nın Jeolojisi
Kapadokya manzarası ilk bakışta insan yapımı gibi görünür. Oysa şapkalı sütunları üreten şey tek bir jeolojik ilkedir: farklı sertlikteki kayaçlar farklı hızlarda aşınır. Kısaca: Peribacası, yumuşak…
Delta Nasıl Oluşur? Türleri ve Türkiye’nin Deltaları
Delta, bir akarsuyun yolculuğunun sonunda biriktirdiği malzemeden oluşan üçgen biçimli düzlüktür. Adı da bu biçimden gelir: antik çağda Nil’in ağzındaki alanın Yunan alfabesindeki delta harfine benzetilmesiyle…
Fiyort Nedir? Nasıl Oluşur, Ria Kıyıdan Farkı Nedir?
Fiyort, dünyanın en dramatik kıyı biçimlerinden biridir: yüzlerce metre yükselen dik duvarlar, dar ve uzun bir deniz kolu, duvarlardan doğrudan denize dökülen şelaleler. Bu görüntünün ardında…
Kanyon Nasıl Oluşur? Dünyanın ve Türkiye’nin Kanyonları
Bir vadinin neden geniş ve yatık, bir başkasının neden dar ve dik olduğu tek bir soruya bağlıdır: hangisi daha hızlı — nehrin aşağı kazması mı, yamaçların…
Kutup Işıkları Nasıl Oluşur? Renkler ve Görülme Koşulları
Kutup ışıkları, gökyüzünde dalgalanan perdeler hâlinde görülen doğal bir ışıma olayıdır. Kuzey yarım küredeki adı aurora borealis, güneydekinin adı aurora australis’tir. İkisi de aynı mekanizmanın ürünüdür…
Sis Nasıl Oluşur? Türleri ve Siste Sürüş Kuralları
Sis, gizemli bir hava olayı değil, basit bir fizik sonucudur: hava içindeki nemi taşıyamayacak duruma geldiğinde su, gözle görülür damlacıklar hâline gelir. Bu bulutun yerden yüksekte…
Dolu Nasıl Oluşur? Neden Genellikle Yazın Görülür?
Dolu, sezgiye ters bir olaydır: en sık, havanın en sıcak olduğu aylarda görülür. Nedeni, dolunun soğukla değil bulut içindeki hava hareketiyle ilgili olmasıdır. Kısaca: Dolu, güçlü…
Kuraklık Türleri: Meteorolojik, Tarımsal ve Hidrolojik
Kuraklık, depremin ya da selin aksine belirli bir anda başlamaz. Ne bir sarsıntısı ne de bir su duvarı vardır; fark edildiğinde çoktan yerleşmiş olur. Bu yüzden…
Süper Volkan Nedir? Yellowstone Gerçekten Tehlikeli mi?
“Yellowstone patlamak üzere” başlığı internette düzenli aralıklarla dolaşır ve her seferinde büyük ilgi görür. İddianın kaynağı gerçek bir jeolojik yapıdır — ama iddianın kendisi, elimizdeki verinin…
Şimşek ile Yıldırım Arasındaki Fark Nedir?
Günlük dilde şimşek, yıldırım ve gök gürültüsü sık sık birbirinin yerine kullanılır. Oysa üçü de farklı şeyleri anlatır ve aradaki ayrım, fırtına sırasında verilecek kararlarda doğrudan…