Mariana Çukuru: Dünyanın En Derin Noktası
Okyanusların ortalama derinliği yaklaşık dört kilometredir. Mariana Çukuru ise bunun iki katından fazlasına iner. Dünya yüzeyinin bilinen en derin noktası burasıdır — ve oraya inen insan…
Coğrafya
238 yazı
Karstik Arazi Nedir? Dolin, Polye, Düden ve Türkiye’deki Karst
Bazı arazilerde yağmur yağar ama dere oluşmaz; bir akarsu birden yer altına dalar ve on kilometre ötede yeniden ortaya çıkar; düz bir ovanın ortasında derin çukurlar…
Volkanik Ada Nasıl Oluşur? Hawaii, Ada Yayı ve Atoller
Okyanusun ortasında, en yakın karadan binlerce kilometre uzakta bir ada nasıl belirir? Cevap her seferinde aynı değildir — volkanik adaların üç ayrı doğuş öyküsü vardır ve…
Kumul Nasıl Oluşur? Barkan, Yıldız ve Parabolik Kumullar
Kumul, çöllerin simgesi hâline gelmiş bir yer şekli. Oysa hem çölle sınırlı değildir — Türkiye kıyılarında da bulunur — hem de çöllerin çoğunda görülmez. Nasıl oluştuğunu…
Plato ile Ova Arasındaki Fark Nedir?
Coğrafya derslerinde ezberlenen ama çoğu zaman yanlış hatırlanan bir ayrım bu. Yaygın tanım “plato yüksektir, ova alçaktır” biçimindedir — oysa Türkiye’de bu ölçüt doğrudan yanlış sonuç…
Horst ve Graben Nedir? Ege’nin Yapısı Neden Böyle?
Ege bölgesinin haritasına bakıldığında düzenli bir örüntü göze çarpar: dağ sıraları ve ovalar birbirini izleyerek doğu-batı doğrultusunda uzanır, nehirler bu koridorlarda batıya akar, kıyı ise girintili…
Obruk Nedir? Konya Ovası’nda Neden Hızla Artıyor?
Bir tarlanın ortasında bir gecede beliren onlarca metre çapındaki çukurlar, son yıllarda Konya çevresinden gelen tanıdık görüntüler hâline geldi. Bu çukurlar yeni bir doğa olayı değil…
Buzullar Araziyi Nasıl Şekillendirir? Sirk, U Vadi ve Moren
Türkiye’de bugün buzul, yalnızca birkaç yüksek dağın zirvesinde kalmış küçük kütlelerden ibaret. Oysa Doğu Anadolu ve Toroslar’ın yüksek kesimlerinde buzulların açtığı vadiler, oydukları çukurlar ve bıraktıkları…
Falez Nedir? Kıyı Aşınması ve Deniz Kulesi Nasıl Oluşur?
Deniz kıyısında dimdik yükselen kaya duvarları — falezler ya da yalıyarlar — doğanın en görünür aşınma laboratuvarlarıdır. Burada değişimin hızı jeolojik değil, insan ömrüyle ölçülebilecek düzeydedir.…
Mağaralar Nasıl Oluşur? Sarkıt ve Dikit Farkı
Mağara, çoğu zaman bir “boşluk” olarak düşünülür. Oysa çoğu mağara, kayanın kimyasal olarak eritilip taşınmasıyla açılmış bir hacimdir — ve o eriyen kaya, sonradan aynı mağarayı…
Traverten Nasıl Oluşur? Pamukkale’nin Hikâyesi
Pamukkale fotoğraflarında görülen basamaklı beyaz havuzlar, kar ya da tuz değildir. Hepsi kireçtir — ve oraya bir nehir tarafından değil, yerin altından çıkan sıcak su tarafından…
Peribacaları Nasıl Oluşur? Kapadokya’nın Jeolojisi
Kapadokya manzarası ilk bakışta insan yapımı gibi görünür. Oysa şapkalı sütunları üreten şey tek bir jeolojik ilkedir: farklı sertlikteki kayaçlar farklı hızlarda aşınır. Kısaca: Peribacası, yumuşak…